Bir önceki yazımızda, ”Türkiye Okuma Kültürü Haritası” çalışması için alan
araştırması yapıldığı, araştırma için Türkiye İstatistik Kurumu’nun NUTS2 düzeyindeki
illerin seçildiğinden bahsederek elde edilen verileri açıklamıştık.
Aynı araştırmada, tavsiyelere göre kitap seçen katılımcıların genellikle, “seçici ve
düzensiz okuyan” bireylerden oluştuğu görülmektedir.
Kitap adına göre seçim yapan bireylerin “seçici ve düzenli” okuyucular, dergi ve
gazetelerin kitap eklerine göre seçim yapan katılımcıların ise genellikle “rastgele seçen ve
düzensiz okuyan” ile “rastgele seçen ve düzenli okuyan” lardan oluştuğu saptanmıştır.
Yılda 5 ve 5’den az kitap alanlar ve hiç kitap almadığını söyleyenler birlikte
değerlendirildiğinde, genel toplamda katılımcıların % 64.8’inin kitap satın almadığı
söylenebilir.
Yıllık ortalama alınan kitap sayılarına bakıldığında, en çok 7-24 yaş grubundaki
katılımcıların kitap aldıkları sonucuna ulaşılmaktadır.
En az kitap alımı, yaşamının büyük kısmını köylerde ve kasabalarda geçirenlerde
görülmektedir.
Seçici ve düzenli okuyanların, evlerinde Türkiye ortalamasının çok üzerinde kitap
bulundurdukları görülmektedir.
Yıllık ortalama okunan kitap sayısı arttıkça, evde bulundurulan kitap sayısında da artış
gözlemlenmektedir.
Bu durumda kitap okuma ve evde kitap bulundurma durumlarının ilişkili olduğu
söylenebilir.
Türkiye’de Okuma Kültürü Haritası ile ilgili araştırmadan şu temel sonuçlar elde
edilmiştir:
Kadın-erkek okuma oranları eşittir.
Ülkemizde yılda ortalama 7. 2 kitap okunmaktadır.
Türkiye nüfusunun % 31’i hiç kitap okumamaktadır.
Türkiye’de her 4 kişiden 1’inin kitap okuma alışkanlığı vardır.
Boş zamanlarda en çok TV izlenmektedir (% 23.7).
Kitap hala en çok okunan basılı materyal türüdür (% 54).
Kitaplar rastgele seçilip, düzensiz okunmaktadır (% 45.3).
Genellikle tavsiye edilen kitaplar okunmaktadır (% 61.5).
Bir okuyucu bir seferde aralıksız olarak en fazla 30 dakika okumaktadır.
Türkiye’de kitap okuma alışkanlığını birey kendi kendine öğrenmektedir ( %75).
Herhangi bir yazar düzenli olarak izlenmemekte (% 84.2), kitap seçiminde yayınevi
tercihi yapılmamaktadır (% 90.16).
Halk kütüphanelerinin varlığı ağırlıklı olarak bilinmektedir (% 77); ancak yararlanma
oranı düşüktür.
Kitaplar en çok satın alma şeklinde sağlanmakta (% 82.9).
Kitap fiyatları kısmen pahalı bulunmaktadır.
Ders kitabı dışında kitap satın alma oranı düşüktür.
En fazla edebiyat okunmaktadır (% 20), onu dinsel kitaplar (% 18.5); eğitime ilişkin
kitaplar (% 16) ve tarih (% 14) izlemektedir.
En fazla okunan kitap türü romandır (% 34), onu öykü izlemektedir (% 27).
En çok macera temalı kitaplar okunmaktadır (% 22).
Çoğunlukla Türkçe kitaplar okunmaktadır (% 85).
Trakya ağırlıklı olarak tarihsel kitaplar; İç Anadolu ve Güney Doğu Anadolu dinsel
kitaplar; Karadeniz, Ege ve Doğu Anadolu edebiyat okumaktadır.
Çeviri kitap da okuduğunu söyleyenlerin oranı % 34’tür.
En çok tavsiyelere göre kitap seçimi yapılmaktadır (% 61.5).
Evlerde genellikle 25’ten az kitap bulunmaktadır (% 44).
Okuma kültürü, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile doğrudan ilintili önemli
göstergelerden biridir. Bu çalışma, hem mevcut durumu saptama hem okuma kültürünü
geliştirme yönünde hedefler belirleme açısından önem taşımaktadır.
Sevgiyle kalın…
Seyfettin Karamızrak
